0

BLOG

Miếng cá kho giữa làng Vũ Đại

08/12/2015

-

Orion Data Convert

-

0 Bình luận

Cứ về Hà Nam, hỏi đường về làng Nhân hậu, xã Hòa Hậu (huyện Lý Nhân, Hà Nam) của nhà văn Nam Cao là nhiều người vừa chỉ đường vừa cười mủm mỉm “về mua cá kho hả?”

Cá kho làng Vũ Đại, những khúc cá trắm đen dậy mùi riềng trong nồi đất đã theo xe khách, lên máy bay đi từ Nam chí Bắc, chễm chệ trong siêu thị Sài Gòn, thậm chí còn theo chân bà con Việt kiều ra nước ngoài. Tưởng là nghề xưa trong làng, hóa ra lại là nghề mới, nên duyên vì một sự tình cờ.

am thuc, tap chi am thuc, mon ngon, an ngon

Niêu cá kho đạt chuẩn sẽ có mùi thơm, ngon mắt, miếng cá cứng như hòn sỏi, dùng đũa nhựa không cẩn thận sẽ bị gãy,

khi tung miếng cá lên rơi xuống vẫn không vỡ 

Thành nghề vì tình cờ

Từ năm 1998, khi lần lượt các con đi học xa, phải ở trọ, thỉnh thoảng muốn có món quà biếu thầy cô ngày tết, người dân làng Nhân hậu kho một nồi cá để con mang đi lễ thầy, có lúc lại mang biếu khách quý của nhà. Cá được kho bằng nồi đất, ủ trong lửa trấu cả chục tiếng đồng hồ nên xương nhừ thấu, vậy mà thành một cái vị lạ lùng, người ăn cứ tấm tắc khen ngon.

Rồi cũng chính họ, quen cái vị thơm bùi của món cá lại đặt hàng kho giúp nồi cá vào những dịp lễ tết. Chừng vài năm nay, kho cá bán mới thật sự trở thành nghề của nhiều gia đình tại làng Nhân hậu, khi đó tuổi trẻ của làng Nhân hậu đã làm hẳn một trang web giới thiệu tỉ mỉ về món cá kho của làng Nhân hậu - cái tên CÁ KHO NHÂN HẬU bắt đầu từ đó và nó đã gắn   liền với cái tên NAM CAO, CHÍ PHÈO, THỊ NỞ.....

Nay thì rất nhiều nhà trong làng Nhân hậu kho cá bán cho thiên hạ. Những ngày giáp tết, cơ sở CÁ KHO NHÂN HẬU lúc nào cũng có năm bảy người làm. Hôm tôi xuống làng, hàng trăm niêu cá kho đang được um trấu cho cạn nước nên những người làm chuyển sang cạo gừng và riềng. Ngay sát nơi kho cá là bể cá tạm quây bằng tấm bạt, chứa hàng chục con trắm đen nặng nề quẫy nước, có con nặng cả chục cân.

Mẻ cá này vừa được kéo lên lúc chiều  - đợi đến đêm thì sơ chế. Nhà nào cũng có sẵn ao nuôi cá (khoảng 1.000m2) nên sau khi mua cá về thường thả luôn xuống ao, bắt lên kho dần. Mỗi năm, các cơ sở kho cá  làng Nhân hậu mua cả chục tấn cá mới đủ kho bán.

am thuc, tap chi am thuc, mon ngon, an ngon

Dù có thể nói cả tiếng đồng hồ về cách kho cá nhưng dân làng Nhân hậu cũng chỉ cười khi nghe hỏi về nguồn gốc của món CÁ KHO NHÂN HẬU: “Cũng chỉ là lớn lên thấy nhà thường kho cá để ăn tết vì được chia cá, chứ chịu, chả biết ai là tổ nghề kho cá ở đây”. Những người già ở Nhân Hậu cũng không rõ nguồn gốc món cá kho. Những người già của làng thì giảng giải theo cách công điểm của  HTX: những năm còn bao cấp, các xóm, thôn, xã đều có ao chung.

Vào dịp cuối năm tát ao, gia đình nào cũng được chia cá để ăn tết, mỗi khẩu được chừng 1kg. Vì cả tết chỉ có cá (phần lớn là cá mè hoa) nên món cá thường được kho nhừ để ăn cả xương. Cá được bỏ vào nồi đất cùng rất nhiều muối và riềng, rồi um trấu cả ngày, khi nồi cá cạn cũng là lúc cá nhừ. Những miếng riềng khi ấy cũng trở thành thức ăn. “Có khi một miếng riềng ăn được hai bát cơm đấy”.

Đắt đỏ vì tỉ mẩn

 

Một niêu cá kho thường có ba khúc giữa của một con cá nặng ít nhất 3,5kg, có giá thành từ 400.000 đồng, đưa đi đâu thì tính thêm phí vận chuyển, nồi to hơn, thêm một khúc cá thì giá tăng thêm, ngày tết có nồi 1.000.000 đồng, có nồi đến 1.100.000 đồng. Chẳng thể gọi đấy là một món dân dã rẻ tiền nữa rồi.

Dân làng nghề cũng có cách lý giải sự đắt đỏ ấy: “Hồi trước còn khó khăn, các cụ thường kho cá mè, cá trôi và cả cá rô đồng. Nhưng khi coi đây là một công việc có thể kiếm được tiền thì gia đình chỉ kho cá trắm đen, rồi thêm giá các loại gia vị để kho, thành ra một nồi cá mới có giá cao như vậy”. Đất nông nghiệp ở Nhân Hậu chẳng còn bao nhiêu, nhiều nhà phải chuyển sang nghề dệt hoặc đi làm thuê, vườn tược cũng không nhiều nên hầu như các loại nông sản đều không sản xuất được.

Để kho một nồi cá, họ phải tìm mua nguyên liệu từ khắp nơi: cá mua từ Nam Định, Ninh Bình; gừng, riềng đi cất từ mấy tỉnh miền núi về, đến củi, trấu cũng đi mua, nồi đất phải thửa từ Thanh Hóa. Củ riềng già vỏ đỏ tía mua về được cạo vỏ, giã vụn, thêm chút gừng, lót dưới đáy nồi một lớp. Rồi đến một lớp cá cắt khúc đều chằn chặn, nước mắm ngon và hạt tiêu gia giảm theo bí quyết mỗi nhà, đổ ngập nước gia truyền để kho.

Riêng công đoạn kho liu riu trên bếp củi rồi ủ trấu cũng mất cả nửa ngày... Tất cả những tỉ mẩn, nhiêu khê ấy đều được tính vào từng miếng cá kho, nên nhà họ chọn luôn cá trắm đen để kho, đã đắt thì cũng cho nó “xắt ra miếng”.

Hẳn nhiều người phải ơn cụ Nam Cao, bởi trong cái sự đắt “xắt ra miếng” ấy của món cá kho có phần góp quan trọng của cái tên làng Vũ Đại, cái tên làng mà hầu như người Việt Nam nào cũng biết với những câu nói, những nhân vật văn học trứ danh như Chí Phèo, Bá Kiến hay Thị Nở. Cũng chẳng biết được, hay biết đâu lại nhờ cái hồi ức xưa cũ của khối thị dân thời nay về những món ăn giản dị của nhà quê thuở nào?

Hòa Hậu xưa nổi tiếng bởi có nhà văn Nam Cao và căn nhà nguyên mẫu của ông Bá Kiến trong chuyện Làng Vũ Đại ngày ấy, nay còn nổi tiếng hơn vì có thêm món cá kho. Nhưng không phải nhà ai ở Hòa Hậu cũng ăn cá kho. Ông xe ôm đầu làng đưa ra lý do đơn giản là “quá đắt” và “cũng chả ngon đến mức để đắt như thế”.

Món cá có lẽ chủ yếu chu du thiên hạ để làm dịu những cồn cào “thương nhớ đồng quê” của người thành phố hay Việt kiều xa quê ngày tết, cũng có thể vì hương vị giản dị của một món ăn thân quen, một lối nấu nướng không mấy cầu kỳ, một thức đồ nhắm không tanh tao ngấy chán trong những ngày tết dư thừa thịt mỡ...

Dân làng Nhân Hậu sẽ “mở rộng quy mô sản xuất món cá kho”, lại dự tính đầu tư vốn cho một số hộ nuôi cá để đảm bảo có nguồn nguyên liệu sạch, ổn định, để “có món cá kho thơm ngon, đạt tiêu chuẩn an toàn vệ sinh thực phẩm đưa đến người tiêu dùng”. Trong xã có chừng chục nhà kho cá bán, nhưng làm quanh năm với số lượng lớn thì chỉ một  số  gia đình. Mỗi năm, vẫn chỉ nồi cá kho ấy thôi nhưng Hòa Hậu tiêu thụ hàng chục tấn cá.

 

TAGS :

TIN MỚI

Bí quyết giữ vóc dáng

Aerobic tốt cho hệ tim mạch bao gồm các động tác lặp đi lặp lại, chẳng hạn như chạy, bơi hoặc đạp xe. Điều này cũng làm cơ bắp săn chắc hơn, kết hợp với các bài tập tăng sự dẻo dai cũng là một thói quen tốt cho bạn.

08/12/2015 0

TẠI SAO LẠI LÀ HERBALIFE

Mô hình phân phối rõ ràng Chúng tôi là thành viên của Hiệp Hội Bán Hàng Trực Tiếp khắp thế giới. Thu nhập của các Thành Viên Herbalife Độc Lập dựa trên doanh số bán hàng, và việc xây dựng công việc kinh doanh Herbalife đòi hỏi nhiều kỹ năng, khả năng chuyên tâm, thời gian đầu tư và sự chăm chỉ.

08/12/2015 0

Thể Thao Việt Nam - ASIAD 2014

Nằm trong chương trình tài trợ lần này của Herbalife, Giáo sư bác sĩ Y học thể thao Marco De Angelis, thành viên Ban cố vấn Dinh dưỡng Herbalife, người đã tư vấn cho các VĐV Olympic và liên đoàn thể thao Ý, Trung Quốc, Nga, đã tổ chức huấn luyện dinh dưỡng để xây dựng nền tảng kiến thức dinh dưỡng thể thao cho các HLV tại Hà Nội và TP.HCM vào ngày 24 và 28/4.

08/12/2015 0

Tiêu Chuẩn Vàng

Nếu Thành Viên quyết định chấm dứt tư cách Thành Viên Herbalife trong vòng 90 ngày vì bất kỳ lý do nào, Thành Viên sẽ được bảo đảm đầy đủ chi phí của bộ Cẩm Nang Kinh doanh Herbalife. Nếu Thành Viên chấm dứt tư cách Thành Viên và yêu cầu trả lại hàng hóa tồn kho đã mua trong vòng 12 tháng vì bất kỳ lý do nào, công ty sẽ hoàn trả 100% chi phí mà Thành Viên đã mua số hàng đó.

08/12/2015 0

DINH DƯỠNG HEBRALIFE

HERBALIFE TÀI TRỢ DINH DƯỠNG CHÍNH THỨC CHO ĐOÀN THỂ THAO VIỆT NAM THI ĐẤU TẠI SEA GAMES 2013

08/12/2015 0